گزارشی از روند تاسیس کلینیکهای چند تخصصی درد در کشور
سي سال پس از راهاندازي نخستين كلنيك درد در جهان، كلنيك درد در بيمارستانهاي ايران در شرايطي آغاز به كار كرده و به فعاليت خود ادامه ميدهند كه كارشناسان معتقدند فعاليت چنين مراكزي موجب كاهش هزينههاي دولت و بيماران در حوزه بهداشت و درمان شده است
امروزه بيش از 3 هزار مركز ارزيابي كنترل و درمان درد در كشور آمريكا وجود دارد و در اكثر كشورهاي پيشرفته اروپا و استراليايي اين مركز به وفور يافت ميشود. در كشور ما از سالهاي پيش كلنيكهاي درد به صورت موردي به فعاليت پرداختهاند. به خصوص براي درمان درد جانبازان در اين راستا تلاشهاي بسياري از سوي پزشكان صورت گرفته است.
هم اكنون دانشگاه علوم پزشكي تهران با راهاندازي اين نوع كلنيك در بيمارستانهاي سينا و امام خميني(ره) توانسته است شرايطي را براي درمان، ارزيابي و كنترل انواع درد در كشور ايجاد كند
گزارشی از روند اجراء و تشکیل ٬ همچنین حوزهء فعالیت اینگونه مراکز را ٬ به نقل از ایسنا ٬ در ادامه و با کلیک بر روی ادامهء متن ملاحظه میفرمائید :
گزارشی از روند تاسیس کلینیکهای چند تخصصی درد در کشور
سالانه ميليونها نفر در جهان به علت ناتواني در تحمل درد خودکشی می کنند
سي سال پس از راهاندازي نخستين كلنيك درد در جهان، كلنيك درد در بيمارستانهاي ايران در شرايطي آغاز به كار كرده و به فعاليت خود ادامه ميدهند كه كارشناسان معتقدند فعاليت چنين مراكزي موجب كاهش هزينههاي دولت و بيماران در حوزه بهداشت و درمان شده است.
در سطح دنيا دردهاي مزمن با علل مختلف ميليونها انسان را ناتوان كرده و وجود درد علاوه بر صدمات جسمي و ناراحتيهاي بدني سبب مشكلات اقتصادي بسياري در جوامع شده است. كلنيكهاي چند تخصصي درد در دنيا از 30 سال پيش به صورت رسمي راهاندازي شدهاند اما تاريخچه فعاليت رسمي آنها به دوران جنگ جهاني دوم بازميگردد. از آن زمان پزشكان براي افزايش كارآيي افراد سعي كردند تا با ديدگاههاي جديدي به مقوله درد بپردازند. در نتيجه كلنيكهاي درد در سطح دنيا راهاندازي شد.
در صورت ارجاع بيماران، اين كلنيكها ميتوانند با تركيبي از متخصصان به اين گروه از افراد جامعه كه ساليان دراز از دردهاي مزمن رنج ميبرند، كمك كرده و آنان را به زندگي طبيعي بازگردانند.
امروزه بيش از 3 هزار مركز ارزيابي كنترل و درمان درد در كشور آمريكا وجود دارد و در اكثر كشورهاي پيشرفته اروپا و استراليايي اين مركز به وفور يافت ميشود. در كشور ما از سالهاي پيش كلنيكهاي درد به صورت موردي به فعاليت پرداختهاند. به خصوص براي درمان درد جانبازان در اين راستا تلاشهاي بسياري از سوي پزشكان صورت گرفته است.
هم اكنون كلنيكهاي درد در ايران زير نظر وزارت بهداشت و دانشگاه های علوم پزشكي در بيمارستانهاي گوناگون افتتاح و راهاندازي شدهاند.
كلنيك درد بيمارستان های امام خميني(ره) و سینا از آن جمله است. در اين كلنيكها بيماراني كه از دردهاي مزمن لوكال رنج ميبرند توسط پزشكان متخصص Bolock عصبي ميشوند و از درد موضعي به طور موقت رهايي مييابند. اين بيماران به اتاق عمل گاهاً و زير دستگاه C.ARMO كنتر فرستاد و عصب ناحيه Bolock ميشود. بيماران در اين مرحله مانيتورينگ و پلي اكسي متري ميشوند و با حال عمومي خوب مرخص ميشوند.
خودکشی سالانه ميليونها نفر در جهان به علت ناتواني در تحمل درد
سالانه ميليونها نفر در جهان به علت عدم كنترل درد و ناتواني در تحمل دردهايشان اقدام به خودكشي ميكنند. كارشناسان معتقدند عدم تشخيص منشا درد و نداشتن ديد جامع در درمان آنها مهمترين علت كنترل نشدن دردها است. دكتر قاسم قارون، متخصص درد در كشور آلمان در اين زمينه معتقد است: مهمترين نكته قابل توجه در دردهاي مزمن تشخيص و درمان است. دردها بيشتر يا به صورت غلط ريشهيابي ميشوند كه به دنبال آن درمان غلط به كار برده ميشود و يا اينكه درمانهاي كلاسيك قادر به درمان آن نيست. در نتيجه تعداد بسياري افراد در سنين فعال زندگي، كار و فعاليت اجتماعي خود را از دست ميدهند و يا اينكه به بازنشستگي زودرس ميرسند. خسارتهاي اقتصادي ناشي از، از كارافتادگي زودرس افراد را ميتوان با حذف هزينههاي كمك در كلنيكهاي درد جبران كرد.
راهاندازي كلنيك درد در ایران
هم اكنون دانشگاه علوم پزشكي تهران با راهاندازي اين نوع كلنيك در بيمارستانهاي سينا و امام خميني(ره) توانسته است شرايطي را براي درمان، ارزيابي و كنترل انواع درد در كشور ايجاد كند.
به عنوان مثال مركز ارزيابي، كنترل و درمانهاي درد بيمارستان سينا، فروردين ماه سال جاري با هدف بهبود كيفيت ارايه خدمات به بيماران و نيز گسترش آموزش و پژوهش در زمينه درد راهاندازي شده است.
درد يك پديده جسمي، رواني و اجتماعي
دكتر مهدي پناهخواهي مدير مركز ارزيابي كنترل و درمان درد اين بيمارستان در تشريح ضرورتهاي تاسيس كلنيك درد در كشور به خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران - منطقه علوم پزشکی تهران – در این زمینه می گوید: «درد يك پديده جسمي، رواني و اجتماعي است. علت درد از اين سه عامل نشات ميگيرد و اين سه عامل در شكلگيري درد مزمن نقش دارند. لذا براي درمان بيماران اجزاي مذكور بايد با هم درمان شوند و به همين خاطر ديدگاه كلنيكهاي چند تخصصي درد شكل گرفت.»
امروزه در اغلب نقاط دنيا درمان درد به صورت چند تخصصي انجام ميشود.
به گفته پناهخواهي وجود درد علاوه بر صدمات جسمي و ناراحتيهاي بدني، سبب مشكلات متعدد روحي- رواني، افسردگي و ساير مشكلات روحي ميشود و همچنين تاثير منفي را بر روابط اجتماعي افراد ميگذارد.
ميلياردها دلار در سال هزينه درمان های بيماران مبتلا به درد مزمن
از سوي ديگر براساس آمارهاي به دست آمده هزينههاي درماني ناشي از درد در بيماران مبتلا به درد مزمن در دنيا در سال بيش از ميلياردها دلار برآورد ميشود و به طور كل كاهش كارآيي نيروهاي فعال، هزينه سنگيني را بر جامعه تحميل ميكند.
اين عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران معتقد است: «بر اين اساس است كه تشخيص و درمان به موقع درد در افراد، علاوه بر بهبود كيفيت زندگي، كاهش عوارض روحي-رواني و اجتماعي منافع اقتصادي كلاني را در بر خواهد داشت.»
پناهخواهي اين نكته را نيز متذكر ميشود: «درمان به موقع درد سبب بهبود كيفيت زندگي افراد و رعايت جنبههاي انساني در برخورد با بيماران و كاهش عوارض روحي رواني در جامعه و مشكلات اجتماعي ناشي از آن ميشود.»
آنچه در راهاندازي اين نوع كلنيكها قابل توجه است صرفهجويي هنگفت اقتصادي است. در سطح دنيا دردهاي مزمن و با علل مختلف ميليونها انسان را با درجات مختلف ناتوان كرده است و در درجات مختلف نيز كارايي آنها را كم ميكند. در صورت مراجعه بيماران، اين كلنيك ميتواند با تركيبي از متخصصان، به اين گروه از افراد جامعه و بازگرداندن آنها به زندگي طبيعي كمك نمايد.
پناهخواهي در ادامه درباره اهداف راهاندازي كلنيكهاي چند تخصصي درد در ايران ميگويد: «با توجه به مسائل ذكر شده، تعدادي از پزشكان اقدام به راهاندازي كلنيكهاي ارزيابي، كنترل و درمان درد به صورت آكادميك كردند، همچنين هدف ما از راهاندازي اين مركز انجام امور آموزشي در سطوح مختلف (پزشكان، متخصصان، پرستاران و ...)، انجام پژوهشهاي كاربردي در زمينه درد و درمان مبتلايان به دردهاي حاد و مزمن بوده است.»
درد يك بيماري مستقل
درد يكي از شايعترين علتهاي مراجعه مردم به پزشكان است و امروزه ميتوان آن را به عنوان يك بيماري مستقل تلقي كرد. هم اكنون بخش كثيري از بيماران پس از مراجعه به متخصصين به اين كلنيكها براي تشخيص درد و درمان قطعي آن فرستاده ميشوند.
بيشتر اين بيماران مبتلا به درد مزمن هستند به گونهاي كه شش ماه از شروع درد گذشته و بررسيهاي مختلف جهت يافتن علت درد توسط پزشكان به نتيجهاي نرسيده است.
بيش از 90 تا 95 درصد موارد بيماران درمان می شوند
گروه ديگر از مراجعان به اين كلنيكها مبتلايان به انواع سرطانها هستند، در اين مراكز كيفيت زندگي بيماران با كنترل مناسب درد، بهبود مييابد.
فردوس كريمي، يكي از مراجعان به كلنيك درد بيمارستان سينا در گفتگو با خبرنگار ایسنا- منطقه علوم پزشکی تهران - درباره خدمات اين كلنيك ميگويد: «20 سال از درد كمر رنج ميبردم و پزشكان قادر به تشخيص و درمان ريشه درد نبودند، اما اين كلنيك منشأ درد را تشخيص داده و با درمان مناسب، دردم تسكين يافت و من اكنون به تنهايي قادر به انجام كارهاي روزانه خود ميباشم.»
دكتر پناهخواهي که به عنوان نخستين پزشک ايراني موفق به دريافت گواهينامه فلوشيب اينترونشنال درد(FIPP) از انستيتو جهاني درد شده است، در ادامه به تشريح فعاليت كلنيكهاي چند تخصصي درد می پردازد و در اين باره توضيح ميدهد: «براي تشخيص درد بايستی اجزاي مذكور آن و ابعاد مختلف آن با هم درمان شوند و به همين علت ديدگاه تاسيس كلنيكهاي چند تخصصي درد شكل گرفت.»
امروزه اغلب درمانهاي درد به صورت چند تخصصي انجام ميشود، چرا كه به اعتقاد صاحبنظران درد تواماً ريشه در نابسامانيهاي روحي-رواني و فيزيكي دارد و اين عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران با تاکید بر این نکته خاطرنشان می کند: «از آنجايي كه علت درد ناشي از عوامل جسمي روحي و رواني و اجتماعي است، نياز است پزشكان با تخصصهاي مختلف روانشناسي، روانپزشكي، مددكاري و رشتههاي تخصصي از جمله پزشك متخصص درد و متخصص طب فيزيكي در درمان بيماران سهيم باشند. اين مجموعه قادرند در بيش از 90 تا 95 درصد موارد بيماران را درمان كنند. براي ساير بيماران لزوم مشاوره و ساير تخصصها مانند جراحي اعصاب، ارتوپدي، نرولوژي الزامي خواهد بود.»
بيماران مراجعه كننده به اين مراكز به طور كلي به دو دسته تقسيم ميشوند، يك دسته افرادي هستند كه به دلايل مختلفي از جمله جراحي، ناراحتيهاي ناشي از شكاف عمل، كمردردهاي مزمن و به طور كلي از دردهاي شناخته شده طولاني مدت رنج ميبرند، اين افراد با مراجعه به اين مراكز و مشاوره توسط متخصصان درمان لازم را دريافت ميكنند. همچنين افرادي هستند كه پس از مراجعه به ساير پزشكان و متخصصان در مطبها و مراكز درماني، جهت پاتولوژي نوع درد ناشناخته به اين مراكز معرفي ميشوند تا مورد ارزيابي و تشخيص متخصصان قرار گرفته و در نهايت درمان شوند.
در كلنيكهاي چند تخصصي درد علاوه بر تخصصهاي ذكر شده جهت استفاده از طب اصلي، از متخصصان طب مكمل همچون طب سوزني و هميوپاتي نيز استفاده ميشود. همچنين از علم هيپنوتيزم به عنوان شاخه كلاسيك روانپزشكي نيز بهره گرفته ميشود.
مشکلات بیمه ای و بودجه ای
با وجود تمامي فوايد راهاندازي كلنيكهاي درد اما هنوز بيمههاي درماني، درمان درد را تحت پوشش خود قرار ندادهاند و همچنین در نظام بودجه ای بهداشت و درمان کشور، بودجهاي متناسب با آن در نظر گرفته نشده است و با وجود تمایل اقشار مختلف براي مراجعه به كلنيكهاي درد کمبود امكانات، سرويسدهي به بيماران را با خلل مواجه كرده است. پناهخواهي درباره مشكلات كلنيكهاي درد ميگويد: «با وجود آنكه در سطح دانشگاه و بيمارستان از نظر توان علمي و عملي قادر هستيم تمامي انواع درمانهاي درد رايج در دنيا را انجام دهيم اما به دليل كمبود امكانات نميتوانيم پاسخگوي تمامي بيماران باشيم. تقريباً امكانات ما بسيار محدود است و امكانات موجود نيز توسط بيمارستان فراهم شده است. كمبود نيروي انساني و همچنين تجهيزات لازم در انجام درمانهاي مداخلهاي درد، از جمله موارد مورد نياز كلنيكهاي درد است
منبع : خبرگزاري دانشجويان ايران - علوم پزشکي تهران
