---- بیمارستان سازی بشدت به تکنولوژی روز و پیشرفتهای جدید وابسته است . آنهم از نوع وابستگی حیاتی ، زیرا ضوابط حرفه ای ، آگا هیهای جامعه ٬ و خود بیمار و اطرافیان وی اجازهء چشم پو شی از دستاوردهای جدید در امر درمان را به هیچ مرجعی نمی دهند .
---- بیمارستان سازی یک فعالیت چند بعدی است و اعضاء متخصص تیم بیمارستانساز ، نه تنها بایستی بر علم تخصصی خود کاملآ مسلط و به واقع مجری مجربی باشند ، بلکه توانایی انجام کار گروهی و درک و رعایت زوایای تخصصی علم خود برای حل مشکل طرف مقابل را داشته باشند ( چیزی که در کارهای تیمی دیگر کمتر احساس می گردد )
---- سرعت تغییر در دستگاهها و تجهیزات پزشکی و به تبع آن استاندارد های فضای درمانی آنقدر زیاد است که بعضا فرصت طرح و تفسیر آنها به صورت واحدهای درسی دانشگاهی برای آموزش کلاسیک رخ نداده و قبل از طرح و تدوین و تصویب سیلابس دروس مذکور در دانشگاهها ، بعضا آن مبحث از دور خارج و جایگزین جدیدی برای آن بدست آمده است .
به همین دلیل ، مدیران سا یت تخصصی بیمارستان سازی در ایران ، بر این اعتقاد بوده و هستند که گارگاههای آموزشی مداوم و کوتاه مدت ، موثرترین راه انتقال تجارب به نسل جدید دست اندر کار بیمارستانسازی خواهد بود . سه مشخصهء صدر الذکر ما را ملزم به ارائه تکنیکی نموده است که بتوانیم ضمن الزام انتقال مباحث علمی ، بحث سرعت این انتقال ، رعایت زوایای تخصص های مختلف ، و پرهیز از تشریفات رایج در تهیهء دیگر منابع درسی ، را مد نظر قرار دهیم .
در این راستا ستون ثبت 1 تجربه را به عنوان ابزاری برای حل این مشکل طراحی نموده ایم که بتواند ضمن آنکه تابلوی گویای تجربه های کاری پیشکسوتان صنعت بیمارستانسازی گردد ، از طرف دیگر به سرعت این یافته ها را با پرهیز از تشریفات و به صورت حتی چند جمله ، جمع آوری و ثبت و ارائه و انتقال نماید تا موضوعات مختلف برای پژوهشگران کاربردیتر و برای پیشکسوتان کم دردسر تر ، و از همه مهمتر اینکه این همه ، بتواند در یک مرجع معتبر طرح و قابل دسترسی باشد.
لهذا علی رغم مشکلاتی که به لحاظ فشردگی کارهای جمع اوری و ارائه مقالات تخصصی و از نظر کمبود وقت داریم ، درحال حاضر با فعا ل کردن ستون ثبت 1 تجربه قصد داریم فرصت را از د ست نداده و با ثبت تجارب کوتاه و مختصر اساتید فن بیمارستان سازی و بیمارستان داری ، از این نظر نیز کارها را پیش ببریم:
10 نشانه از بیمارستانی که در زلزله تخریب میشود
نوشتاری از : مهندس محمدرضا اردلاني
براي کم کردن خطرات جاني، مالي و اقتصادي زلزله ٬ قبل از وقوع آن ٬ بایستی جلب مشارکت مردمي را بعنوان موثرترين راهکار این معضل عنوان نمود . زيرا مردم بيشترين حضور، دلسوزي، منافع و جديت را در مقابله با حادثه زلزله داشته و به شرط آنکه حساسيتهايشان هدفدار تحريک شده و تعليم داده شود، ميتوانند خود بهعنوان پليس ساختمان و استحکامات شهري عمل نموده و نقاط ضعف محل زندگي و کار خود را تشخيص دهند و براي سناريوهاي بحران، مطابق با آن مشکلات، راهکارهاي ارزشمند براي حفظ مال و جان خود را فراگرفته و اجرايي نمايند...
طرح انتقال مفاهيم اساسي زلزله به جامعه براي کاربردي کردن راهکارهاي مقابله و تقليل خطرات و عواقب اين پديده میباشد . این طرح ، گرچه در ابتدا سخت و طاقتفرسا به نظر ميرسد ليکن در صورت ارايه کارشناسانه راهکارها بهصورت ساده و روان و غيره پيچيده و در عين حال جامع و رسا ٬ تحت يک برنامه آموزشي موثر، ميتواند جذاب، باورپذير و اجرايي بوده و در تغيير و تعيين الگوهاي رفتاري مناسب جامعه در هنگام بحران زلزله در شهرها مثمر ثمر قرار گيرد.
از طرفی اهمیت پایداری بیمارستانها بعنوان ضروری ترین نهادهای عمومی در حادثه زلزله ٬ به هیچوجه قابل چشم پوشی نمیباشد . ولی آیا بیمارستانهای کشور ما این قابلیت را برای روز زلزله دارا خواهند بود ؟ بیش از ۶۰۰ بیمارستان کشور سنی بالای ۳۰ سال دارند . از بین بیمارستانهای جوان ما ٬ چند درصد سازهء قابل اعتماد دارند ؟ آیا پسندیده است که به امید سلامتی استراکچر بیمارستانها و یا واگذاری بررسی تخصصی مقاومت بیمارستان ٬ حتی لحظه ای هم به دورادور خود حساس نباشیم و در نشانه های ناپایداری بیمارستان محل حضورمان تآملی ننماییم ؟
این نوشتار سعی دارد به روشی کاملآ ساده چند نشانه از ناپایداری یک سازهء بیمارستانی را به کلیهء کارکنان بیمارستانها و به خصوص دست اندرکاران ادارهء بیمارستانها ارایه نماید تا ضمن بالا بردن حساسیت عمومی برای پیشگیری در حوادث ٬ مدیران بیمارستانها را هم با محل و نوع و شدت ریسک حوادث زلزله در ساختمان بیمارستانشان آگاه نماید ؛ تا بتوانند در تدوین سناریو های آمادگی برای زلزله در بیمارستان ٬ مناطق پر خطر و کم خطر بیمارستان را برای ادامه فعالیت و دپوی اقلام حیاتی و عدم تمرکز پرسنل و . . . ٬ در بین ساختمانهای موجودشان بدرستی انتخاب نمایند .
این نکات مهم با روشی ساده براي تشخيص ساختمان غيرمقاوم و يا مشکوک به مقاومت در برابر زلزله ٬ در حد اطلاعات و توانمنديهاي يک شهروند معمولي عنوان میگردد . از طرفی اين نکات کمک مینماید تا با ايجاد حساسيت در استفادهکنندگان از ساختمانها ٬ نیاز به رجوع به کارشناسان خبره و اخذ اطمينان درسلامت ساختمان در مقابله با زلزله ٬ افزایش یابد :
۱- شهروندان غيرمهندس بايد بدانند که اولين آييننامههاي اجباري رعايت استحکام سازهها در مقابله با زلزله در ايران بعد از سال 1368 تدوين و در کشور به تدريج اجرايي شده است . لذا کليه ساختمانهاي سه، چهار و پنج طبقه فلزي و بتن احداثي قبل از دهه هفتاد (يعني ساختمانهاي با عمر بيش از بيست سال) بايد در حال حاضر توسط کارشناسان خبره قانوني (نظام مهندسي يا شهرداري) مورد بازديد و بررسي فني مجدد قرار گيرد. قطعآ بالاترین ریسک تخریب مربوط به این دسته بیمارستانها خواهد بود . اين بررسي که جهت سنجش پايداري سازه بوده و به صورت گزارش کتبي ارزش خواهد داشت ٬ بايد در هنگام بازسازی بخشها و یا تغییر کاربری ها قطعآ در سوابق بیمارستان ثبت گردد.
۲- ساختمانهاي يک تا سه طبقه آجري جديد يا قديمي ساخت در صورت وجود هر يک از موارد ذيل ، نامطمئن بوده و برای مواقع زلزله بايد مورد بررسي فني قرار گيرند:
عدم وجود يک کلاف بتني يا فلزي دورا دور سقف ساختمان که معمولا در نما قابل رويت است.
عدم وجود ديوارهاي باربر با ضخامت بيشتر از 30 سانتيمتر در ساختمان
وجود ارتفاع سقف بيش از 80/2 سانتيمتر در يک يا همه طبقات ساختمان
وجود دهانههاي بيش از 5 متر در يکي از جهات در داخل ساختمان(فاصله دو ديوار حمال از هم = دهانه )
۳ـ ساختمانهايي که داراي بالکن يا طره يا کنسول هستند، در صورت وجود موارد ذيل پرخطر محسوب ميشوند:
اندازهء بیرون آمدگی بالکن بيش از 55/1 متر در ساختمانهاي قديمي و بيش از 20/1 در ساختمانهاي جديد ٬ باشد
دورادور بالکنها با ديواره محصور شده باشند يعني فضاي بالکن با ديوارکشي محصور و به زير بناي داخل ساختمان اضافه شده باشد.
۴- ساختمانهايي که بيش از يک طبقه بوده و مورد بازسازي قرار گرفتهاند و در يکي يا همه طبقات آن ، ديوارهاي داخلي جا به جا يا حذف يا نازکتر يا ضخيمتر از قبل شده باشد ؛ پر خطر محسوب میشوند (شکل پلان طبقه يا طبقات با روز اول فرق کرده و فضاها جابه جا شده باشند) اين ساختمانها از نظر رفتار سازهاي و احتمال آسيبپذيري بايد مورد بررسي کارشناسي قرار گيرند.
۵- بعضآ در بیمارستانهای قدیمی ساختمانهاي آجري وجود دارد که تا چهار طبقه بوده و اسکلت فلزي يا بتني نداشتهاند ولی مورد بازسازي و یا تغییر کاربری قرار گرفته اند . صراحتآ اعلام میشود که چنانچه ساختمانی اینچنینی وجود دارد که در طول زمان بعد از احداث اوليه ، مورد هر گونه جابهجايي در محل در، پنجره و سایر بازشوها قرار گرفته و يا انواع دهانههاي بازشوي آن نسبت به احداث اوليه کوچکتر يا بزرگتر گرديده است، از نظر احتمال آسيبپذيري بايد مورد بررسي فني قرار گيرد.
۶- ساختمانهاي چند طبقه جديد يا قديميساز که مورد بازسازي قرار گرفته و پلان داخلي آنها به اصطلاح open شده و تعدادي از ديوارها حذف يا کمتر شدهاند ( مثلآ برای ایجاد سالن CCU – ICU – MRI - CT یا . . . ) حتي در صورت وجود استراکچر مطمئن فلزي يا بتني ، بايد از نظر عدم تشکيل طبقه نرم مورد بررسي مهندسي و کارشناسانه قرار گيرند.
۷- چنانچه حدس ميزنيد وزن ساختمان نسبت به روز اول احداث با تغییر کاربری و یا باايجاد کفسازيهاي جديد، کاشي يا سنگکاري جديد ديوارهاي داخلي يا خارجي جدید ، ميزان و تعداد اجسام و افراد داخل ساختمان و يا... تغيير کرده است ، بهتر است به دليل امکان تغيير مرکز ثقل ساختمان و مشکلات عملکردي سازه ساختمان در زلزله ، حتما از يک مهندس خبره سازه دعوت نماييد تا بیمارستان شما را مورد ارزيابي مجدد قرار داده و گزارش کتبی اخذ نمایید .
۸ - متاسفانه بعضی مدیران بیمارستانها بدون مشاوره با افراد صاحب صلاحیت و یا با مشاوره با افراد غيرمتخصص و بعضا سودجو، بسيار ناآگاهانه نسبت به برداشتن يا جابه جايي تيرآهن های حمال در سقف داخل ساختمانها اقدام مينمايند که اين عمل حتي براي ساختمانهاي يک طبقه هم بسيار پرخطر و مشکلساز است. در صورت وجود سابقه چنين اعمال خطرناکي در بیمارستان شما، حتما با مهندسي خبره و مطمئن در امر سازه مشورت نماييد.
۹- اگر حدس میزنید که در طول مدت بهرهبرداري از بیمارستان شما، طبقه يا طبقات يا حتي نيم طبقه ٬ به ارتفاع ساختمان شما اضافه شده است، اين ساختمان به دليل پرخطر بودن بايد مورد بررسي سازهاي قرار گيرد . حتي اگر اين اضافه بناها با سازههاي سبک و سقف سبک هم باشد، تحليل سازهاي ساختمان را به هم زده است.